مادامى كه حب نفس در دل است و انسان در بيت مظلم نفس است ، مسافر الىاللَّه نيست ؛ بلكه از مخلّدين الى الارض است . و اوّل قدم سفر الىاللَّه ترك حبّ نفس است و قدم بر انانيت و فرق خود گذاشتن است . و ميزان در سفر همين است . و بعضى گويند : يكى از معانى آيهء شريفهء وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ « 1 » اين است كه كسى كه خارج شد از بيت نفس و هجرت به سوى حق كرد به سفر معنوى ، پس از آن او را فناى تامّ ادراك كرد ، اجر او بر خداى تعالى است « 2 » . و معلوم است براى چنين مسافرى جز مشاهد ذات مقدس و وصول به فناء حضرتش اجرى لايق نيست ؛ چنانچه از زبان آنها گفته شده : « در ضمير ما نمىگنجد به غير دوست كس * هر دو عالم را به دشمن ده كه ما را دوست بس » « 3 » والسلام

--> ( 1 ) - النساء ( 4 ) : 100 . ( 2 ) - ر . ك : تفسير القرآن الكريم ، ابن عربى ( تأويلات ملّا عبدالرزّاق كاشانى ) ، ج 1 ، ص 280 ؛ شرح منازل‌السائرين ، كاشانى ، ص 263 . ( 3 ) - ديوان حافظ ، ص 391 ، غزل 324 .